Prywatne ubezpieczenia emerytalne cz.2

Infolinia: 0 602 753 191

Prywatne ubezpieczenia emerytalne cz.2

1. Jak wygląda sprawa zabezpieczeń w polisie?

Na emeryturę można oszczędzać w ramach ubezpieczenia na życie. Polisy takie łączą w sobie funkcje ochronne i oszczędnościowe: jedna część składki to ubezpieczenie na życie, druga - gromadzona na indywidualnym koncie - jest lokowana najczęściej w funduszach inwestycyjnych. Na rynku pojawiły się produkty, które ograniczyły część ochronną do minimum, większość składki przeznaczając na inwestycje. Co więcej - podpisując umowę z towarzystwem ubezpieczeniowym można wybrać fundusz, w którego jednostki będą inwestowane nasze składki - od stabilnych, czyli mniej ryzykownych, po bardziej agresywne. Ciekawą propozycją są również ubezpieczenia na życie i dożycie. Ich plusem są świadczenia wypłacane po osiągnięciu wieku określonego w umowie. Minusem jest wysoki udział części ochronnej, a także lokowanie większości środków części inwestycyjnej w mniej dochodowe obligacje.

Co trzeba wiedzieć o programach pracowniczych

Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) zakładają pracodawcy. Pieniądze gromadzone w PPE są inwestowane przez instytucję finansową (np. w fundusz inwestycyjny). Składkę płaci obowiązkowo pracodawca. Jest to składka podstawowa. Jej wysokość określona jest wartościowo lub procentowo, nie może być jednak wyższa niż 7 proc. wynagrodzenia pracownika uczestniczącego w programie. Drugi element PPE to dobrowolna składka dodatkowa płacona przez pracownika z pensji otrzymywanej od pracodawcy prowadzącego program. Wpłacanie składki podstawowej nie jest uzależnione od składki dodatkowej. Należy pamiętać, że pracownik nie może do PPE wpłacić gotówki w dowolnej wysokości, lecz tylko do określonego limitu. W 2005 r. wynosi on prawie 10,1 tys. zł. Środki zgromadzone w Pracowniczym Programie Emerytalnym są zwolnione z podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) - nie tylko w przypadku ich wypłaty przez uczestnika programu, ale również jego spadkobierców.

2. Emerytura w funduszach

Pomnażanie oszczędności w funduszach inwestycyjnych łączy w sobie kilka zalet: zarobek inwestora może być wyższy niż z lokat bankowych, a bezpieczeństwo - większe niż w banku, bo fundusze nie mogą zbankrutować. Kolejna zaleta funduszy to ich płynność - każdy uczestnik funduszu może w każdej chwili wypłacić pieniądze bez utraty zysków, a także dywersyfikacja - pieniądze inwestowane są w różne instrumenty finansowe.

Towarzystwa przygotowały specjalne, długofalowe Plany Oszczędzania adresowane do klientów, którzy chcą systematycznie gromadzić środki, by zapewnić sobie odpowiednio wysoki kapitał niezbędny do realizacji określonych celów. Dodatkowa zachętą do uczestnictwa w planach są rozmaite udogodnienia, np. zmniejszenie opłaty manipulacyjnej. Można również zdecydować się na IKE w funduszach, co jest w ocenie fachowców najbardziej korzystną inwestycją tego programu (ze względu na wspomniane zalety funduszy), powiększoną o ulgę podatkową.

Dla osób, które odłożyły już większą kwotę (np. 20 tys. w PKO/CS lub 30 tys. zł w Union Investment) i zależy im na czerpaniu z nich systematycznych zysków, większość TFI skonstruowało plany rentierskie. Wpłacone do planu środki inwestowane są w fundusze operujące np. na rynku pieniężnym, co przy wysokiej stopie zwrotu umożliwia regularne wypłaty uczestnikom dodatkowych kwot, np. co kwartał.

Dla tych, którzy chcą oszczędzać na przyszłą emeryturę, a obawiają się ryzyka, interesującym rozwiązaniem mogą być obligacje skarbowe. Inwestować można w różne rodzaje obligacji, ale tylko dziesięcioletnie (emerytalne EDO) pozwolą uniknąć płacenia podatku od zysków kapitałowych. Pod dwoma warunkami: trzeba je zapisać na Indywidualnym Koncie Emerytalnym, a wypłata oszczędności nastąpi po nabyciu praw emerytalnych. Zysk, jaki przyniosą obligacje dziesięcioletnie, jest uzależniony od przyszłej inflacji i doliczanej marży. Jest ona ustalana dla każdej emisji, a ta odbywa się co miesiąc. Jeśli ktoś zdecydował się kupić emerytalne dziesięciolatki w marcu, to w pierwszym roku oszczędzania zarobi 6 proc. (w tym okresie marża wynosi 2 proc.), a w kolejnych do wskaźnika inflacji doliczona zostanie marża w wysokości 3 proc.

Czy wiesz, że…

Ponieważ odsetki kapitalizowane są co rok, w następnych latach oprocentowanie jest naliczane od wartości nominalnej obligacji i narosłych odsetek. W przypadku tych obligacji marża jest dla ich posiadacza gwarancją, że zwrot z inwestycji będzie zawsze wyższy od inflacji.

Jeśli w przyszłości wystąpiłoby zjawisko deflacji (spadku cen towarów i usług) oprocentowanie wyniesie tyle, ile marża. Po 10 latach następuje wypłata wraz z narosłymi odsetkami. Obligacje emerytalne EDO można wykupić przed terminem. Jeśli będzie to wykup w ramach wypłaty (po 10 latach od zakupu, po uzyskaniu wieku emerytalnego) lub wypłaty transferowej w ramach IKE (przeniesienie IKE do innej instytucji finansowej), naliczone odsetki zostaną wypłacone w całości. W pozostałych przypadkach, przy przedterminowym wykupie odsetki będą pomniejszane o 1 zł od jednej obligacji. Właściciel obligacji, dla której zbliża się termin wykupu, może należną mu kwotę ponownie zainwestować, składając deklarację zakupu papierów następnej emisji.

3. Jaka jest wysokość pobieranej opłaty w razie zmiany otwartego funduszu emerytalnego?

Pytanie:
Zamierzam zmienić otwarty fundusz emerytalny, którego członkiem jestem od 2004 r. W jakiej kwocie obecnie fundusz pobiera opłaty za jego zmianę?

Opłaty te są stałe i określone zostały przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 2004 r. w sprawie opłaty pobieranej przez powszechne towarzystwo emerytalne z tytułu wypłat transferowych (Dz. U. nr 31, póz. 262). Od 1 kwietnia 2004 r. wynoszą one odpowiednio:

* 160,00 zł, jeżeli od ostatniego dnia miesiąca, w którym uzyskano członkostwo w funduszu do dnia dokonania wypłaty transferowej z rachunku członka w funduszu do innego funduszu upłynęło nie więcej niż 12 miesięcy;
* 80,00 zł, jeżeli od ostatniego dnia miesiąca, w którym uzyskano członkostwo w funduszu do dnia dokonania wypłaty transferowej z rachunku członka w funduszu do innego funduszu upłynęło więcej niż 12 miesięcy, ale mniej niż 24 miesiące.

Co jednak istotne, opłata ta nie jest pobierana przez fundusz ze środków zgromadzonych na rachunku członka. To osoba zmieniająca dotychczasowy fundusz obowiązana jest ją uiścić z własnych środków. W przeciwnym razie otwarty fundusz, którego była członkiem, nie dokona wypłaty transferowej zgromadzonych środków do wybranego funduszu.

Czy wiesz, że…

Fundusz, po otrzymaniu zawiadomienia o jego zmianie powinien przesłać informację w formie pisemnej o wysokości opłaty oraz wskaże rachunek pieniężny, na który ma być ona przekazana. Tej czynności fundusz dokona niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych, po otrzymaniu zawiadomienia o zawarciu umowy z innym otwartym funduszem.

Opłatę uważa się za uiszczoną przez członka funduszu, jeżeli wpłynie ona na rachunek pieniężny wskazany przez fundusz do siódmego dnia miesiąca, w którym jest dokonywana wypłata transferowa. Po dokonaniu wypłaty transferowej towarzystwo rozlicza opłatę i w przypadku różnicy pomiędzy opłatą wpłaconą a należną, o której mowa wyżej, dokonuje zwrotu różnicy opłaty na wskazany przez członka funduszu rachunek pieniężny albo w formie przekazu pocztowego na wskazany przez członka funduszu adres.

4. Jak wygląda sprawa przekazanych środków z rachunku członka funduszu drugiemu małżonkowi w razie rozwodu?

Pytanie:
Jako osoba nie zobowiązana (ur. 1975 r.) nie dokonałam wyboru otwartego funduszu emerytalnego. Ponieważ w marcu 2006 r. rozwiodłam się z mężem, który od października 1999 r. jest członkiem otwartego funduszu, został mi otwarty przez ten fundusz rachunek, na który przekazano część środków zgromadzonych na rachunku męża. Proszę o wyjaśnienie:

* Kiedy będę mogła dokonać wypłaty tych środków?
* Czy otwarcie tego rachunku oznacza, że ZUS będzie teraz przekazywał część opłacanych przeze mnie składek do funduszu?

Osoby, którym otwarty fundusz emerytalny otworzył rachunek w związku z wypłatą transferową części środków zgromadzonych na rachunku byłego współmałżonka, mają prawo do jednorazowej wypłaty wszystkich środków zgromadzonych na tym rachunku, w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, w razie:

* złożenia wniosku wraz z decyzją przyznającą emeryturę, zaopatrzenie emerytalne, emeryturę dla rolników lub uposażenie w stanie spoczynku;
* nie nabycia prawa do emerytury, o ile ukończyły 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn;
* złożenia wniosku przez osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1969 r., jeżeli zgromadzone na ich rachunku środki w kwocie ustalonej w dniu złożenia wniosku nie są wyższe od kwoty stanowiącej
- 50% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego dla celów emerytalnych, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2002 r.,
- 150% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa wyżej, jeżeli otwarcie rachunku nastąpiło po dniu 1 stycznia 2002 r. Tak stanowi art. 129a ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Reasumując, wypłata zgromadzonych środków nastąpi na Pani wniosek po uzyskaniu prawa do emerytury lub ukończeniu 60 lat, chyba że środki zgromadzone na otwartym rachunku w dniu zgłoszenia wniosku o ich wypłatę nie przekraczają 150% przeciętnego wynagrodzenia. Wówczas wypłata może nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1969 r., którzy nie dokonali wyboru otwartego funduszu emerytalnego, a obecnie uzyskali członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym w związku z przekazaniem części środków zgromadzonych na rachunku byłego małżonka, ZUS nie odprowadza na rachunek w tym funduszu części składki emerytalnej (art. 129a ust. 3 ww. ustawy). Jeżeli jednak odprowadziłby część składki emerytalnej składka ta podlega zwrotowi na zasadach określonych dla nienależnie opłaconej składki odprowadzonej do otwartego funduszu emerytalnego.

5. Wnioski o unieważnienie umowy z OFE

Do niedawna towarzystwa emerytalne w różny sposób traktowały wnioski o unieważnienie umowy o przystąpieniu do OFE z powodu działania pod wpływem błędu. W ostatnim czasie doszło jednak do uzgodnienia między nimi jednolitej procedury unieważniania takich umów.

Osoba, która nie może skorzystać z wcześniejszych uprawnień emerytalnych z powodu przystąpienia do OFE, będzie musiała najpierw uzyskać decyzję ZUS odmawiającą przyznania wcześniejszej emerytury. Z decyzji tej będzie musiało wyraźnie wynikać, że jedyną przyczyną odmowy jest członkostwo w OFE. Następnie trzeba będzie tę decyzję, wraz z pisemnym oświadczeniem o zawarciu umowy o członkostwo w OFE pod wpływem błędu, dostarczyć do powszechnego towarzystwa emerytalnego zarządzającego właściwym funduszem. Po czym PTE uruchomi wewnętrzną procedurę w sprawie unieważnienia umowy. Trudno w tej chwili jednoznacznie stwierdzić, czy towarzystwa emerytalne będą skrupulatnie oceniać przyczyny unieważnienia umowy na podstawie złożonego oświadczenia przez osobę zainteresowaną, czy też w przypadku złożenia takiego oświadczenia będzie następowało automatyczne unieważnienie umowy.

6. Zakłady emerytalne, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne

Po 7 latach znów powróciła koncepcja zakładów emerytalnych, które miały pobierać aż 7 proc. kwoty zaoszczędzanej w OFE. Zwolennicy takiego rozwiązania zwracają uwagę, że zmniejszy ono ryzyko błędów przy ustalaniu wysokości świadczeń. Podstawową wadą takiego rozwiązania są wysokie koszty utworzenia nowej instytucji. Dodatkowo w związku z różnym wiekiem emerytalnym kobiet i mężczyzn brak było gwarancji, że będą chętni do płacenia świadczeń pierwszym emerytom w latach 2009-2013. W pierwszym bowiem okresie funkcjonowania zakładów na emerytury będą przechodzić kobiety. Klienci także nie zyskają, gdyż nowe instytucje finansowe będą konkurować między sobą nie kosztami, lecz siecią dystrybucji.

Autorzy dokumentu zakładają, że wypłata świadczeń może być przekazana już istniejącym na rynku zakładom ubezpieczeń na życie. Entuzjaści takiego rozwiązania podkreślają, że system nie spowoduje żadnych dodatkowych kosztów, gdyż firmy ubezpieczeniowe będą korzystać z już istniejącej sieci dystrybucji polis na życie. Natomiast wśród wad tego systemu są wskazywane wysokie koszty związane z akwizycją. Natomiast jeśli ubezpieczyciele będą konkurować między sobą wysokością pobieranej prowizji, wówczas niebezpiecznie zmniejszy się poziom bezpieczeństwa wypłat.

Nie jest także wykluczone, że banki, fundusze inwestycyjne czy fundusze emerytalne mogą zajmować się wypłatą emerytur z II filara. W takim przypadku wypłata polegałaby na systematycznym wycofaniu z konta bądź z rachunku określonej kwoty. Najpoważniejszą wadą takiego rozwiązania jest brak mechanizmów gwarantujących dożywotność wypłacanego świadczenia. Osoba, która korzystałaby z takiego świadczenia i żyła dłużej niż to założono w momencie ustalania jego wysokości, po wyczerpaniu konta nie mogłaby oczekiwać nawet złotówki.

Na świecie takie rozwiązania są wykorzystywane wyłącznie w przypadku finansowania świadczeń pomostowych. Mają one na celu zapewnienie środków na utrzymanie ubezpieczonemu pomiędzy dniem przejścia na emeryturę (zakończenie pracy zawodowej) a wykupieniem renty dożywotniej. Analiza przyjęta przez Komitet Rady Ministrów zawiera także propozycje, aby o wyborze konkretnego podmiotu wypłacającego świadczenia emerytalne dla określonego rocznika decydował przetarg. Możliwe będzie także ubieganie się o klientów przez różne podmioty. Jednak także i to rozwiązanie niesie ze sobą liczne niebezpieczeństwa. Przyszły bowiem klient będzie musiał ponieść koszty kampanii reklamowych związanych z walką między różnymi firmami. Jakość oferty będzie miała drugorzędne znaczenie, gdyż o sukcesie będzie decydować sieć agentów otrzymujących prowizję za każdego pozyskanego klienta.

Podstawa prawna:

* Art. 111 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.),
* Art. 82-88 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Przemysław Gogojewicz
2008-05-24 11:52 Zbigniew Ciszek